Onconventioneel Adviescollectief voor mens- en organisatieontwikkeling

Gemeente Over-Betuwe Co-creatie jeugd-ggz: Kind centraal

De landelijke decentralisatie van het ‘sociale domein’ begin 2015 wordt door de gemeente Overbetuwe niet alleen als een uitdaging, maar vooral ook als een mooie kans gezien. Een kans om de jeugd-ggz anders vorm te geven. De gemeente besluit samen met ‘het veld’ een stap te maken naar een kindgericht systeem. Gildemeester Rinske Evers wordt ingeschakeld om het traject te begeleiden en regisseren..

De decentralisatie is een uitgelezen kans om de jeugd-ggz anders in te richten, vertelt Marjon Stellingwerf, op dat moment bij de gemeente werkzaam als strateeg in het sociale domein. “Na signalen uit het ‘veld’ wilden we als gemeente op zoek naar een andere manier van werken binnen de jeugd-ggz. Tot dan gaf het systeem in onze ogen perverse prikkels. Met als gevolg tal van financiële nadelen en vooral ook onnodige behandelingen, medicatie en ‘stempels’ voor kinderen. Dat moest anders. Het kind moest centraal staan. Het kind in zijn of haar omgeving. We besloten een nieuw systeem te ontwikkelen, met en door partners uit het veld. Co-creatie dus.”

Gildemeester als regisseur

Marjon schakelt gildemeester Rinske Evers in, die al eerder een project voor de gemeente heeft uitgevoerd. Aan haar de taak om het proces te begeleiden en te regisseren.

Brug bouwen

De keuze voor Rinske is een bewuste. “Zij beschikt over veel kennis over jeugdzorg en spreekt de ‘taal’ van de mensen die in die wereld werken”, zegt Marjon. “Bovendien spreekt zij de ‘taal’ van de gemeente en kon daardoor een brug slaan tussen twee werelden. Dit zorgde voor vertrouwen en toegang.”

Er wordt een pilotgroep gevormd met in totaal acht psychologen en orthopedagogen, met wie gebrainstormd zal worden over een nieuwe werkwijze. Maar er blijken eerst muren van wantrouwen te moeten worden neergehaald. “Er was sprake van vooroordelen en onderling wantrouwen.” Het duurt een halfjaar, maar het lukt Rinske om de muren af te breken. Marjon: “Zij is ontwapenend en confronterend. Op een respectvolle en natuurlijke manier. Ze is open, observeert, vraagt door, ziet wat er anders kan en zegt wat ze ziet. Ze nodigt uit om op een andere manier te kijken, om vooroordelen onder ogen te zien. En maakt op z’n tijd een grapje. Daardoor maken muren van wantrouwen plaats voor openheid en constructieve samenwerking. Zij zet mensen in hun kracht.”

Co-creatie

Ook als de groep begin 2016 uiteindelijk het proces ingaat om gezamenlijk een nieuw systeem te ontwikkelen, speelt de gildemeester een onmisbare rol, zegt Marjon. “Co-creatie betekent dat je elkaar echt moet vertrouwen. Om zaken te veranderen, komen persoonlijke drijfveren in de plaats van zakelijke belangen.

Dat proces heeft Rinske heel mooi begeleid. Met kennis van zaken, door kritisch maar respectvol zaken te benoemen, door vastgeroeste denkbeelden te doorbreken, door uit te nodigen oude systemen ter discussie te stellen, door te stimuleren out-of- the-box te denken. En natuurlijk helpt ook de neutrale positie die zij inneemt.”

Intervisie

Inmiddels is de pilot van start gegaan en vinden er regelmatig intervisiebijeenkomsten plaats. Op verzoek van de gemeente leidt en begeleidt Rinske het proces van co-creatie verder. Daarbij zet zij in op het creëren van een gemeenschappelijke taal, collectief eigenaarschap en het doorbreken van destructieve patronen.