Onconventioneel Adviescollectief voor mens- en organisatieontwikkeling

Wat houdt mensen gevangen in hun patronen en hoe doorbreken we die? | Marijke Spanjersberg

Dr. Marijke Spanjersberg is gespecialiseerd in samenwerkingsvraagstukken. Zij is opgeleid als psycholoog en werkzaam als zelfstandig organisatie-adviseur, docent, toezichthouder en auteur.

Wat doe je als de onderlinge samenwerking stroef loopt of zelfs ontaardt in conflict? Als mensen niet meewerken? Als mensen vinden ‘dat het zo de verkeerde kant op gaat’. Of ‘dat het er niet eerlijk aan toe gaat’?

Veel veranderaars hanteren bij het oplossen van samenwerkingsvraagstukken een psychologische bril. Met zo’n bril kijk je naar de persoonlijke kant van de zaak: wie hebben het lastig met elkaar en wat brengt ieder met zich mee aan psychologische bagage: aan karakter, persoonlijke geschiedenis, (ontbrekende) competenties of kleurenprofiel?

Met de systeembril op neem je daarentegen afstand van individuele eigenschappen van mensen. Je kijkt als het ware niet in mensen, maar tussen mensen. Dan is de vraag: hoe doe je dat en wat levert dat op?

Voor het antwoord op die vraag gaan we in deze masterclass te rade bij systeemtherapeuten. Zij beheersen al decennialang de kunst om tussen mensen te kijken en om tussen-mensen-taal te spreken.

Systeemtherapeuten plaatsen zichzelf nadrukkelijk in het systeemtheoretisch discours. Dit wijkt in nogal wat opzichten af van gangbare opvattingen over leiderschap, organiseren en veranderen. In plaats van het gangbare oorzaak-gevolg-oplossing-denken, probeert het systeemdenken ons handelen te begrijpen aan de hand van het begrip circulairiteit. Oftewel: wat is de herhaling waarin wij ons met elkaar bevinden, hoe dragen wij daar allemaal op de een of andere manier aan bij en welk patroon houdt ons onderling gevangen in iets dat we niet per se zo gewild hebben?

Bij elk vraagstuk kijkt het systeemdenken naar de context, naar de werking van de bestaande structuren en naar het sociale construct. Bovendien kijkt het naar de onderlinge samenhang van deze drie. Daarmee is systeemdenken gericht op het leren hanteren van complexiteit en het creëren van verbinding tussen verschillen. Kijken met de systeembril op is breed kijken naar alles wat een rol speelt om vervolgens zorgvuldig te kunnen handelen voor het systeem als geheel.

Tot slot helpen systeemdenkers ons om mild te zijn over het individu en het menselijk tekort. Tegelijkertijd zijn systeemdenkers normerend als het om de systemen gaat waarin we met elkaar werken. Soms is het zo georganiseerd dat je wel bijna ruzie met elkaar moet krijgen.

Voor sommigen voelt deze systeembenadering als een vorm van ‘thuiskomen’: je dacht eigenlijk altijd al zo, maar wist niet dat daar een heleboel theorie, taal en repertoire voor was. Voor anderen is de kennismaking met dit gedachtegoed wellicht meer als het betreden van een onbekend gebied. Hoe je er ook aan het begin instaat, aan het einde van deze masterclass heb je bruikbare tools in handen om zelf met dit gedachtegoed te gaan experimenteren.

Programma masterclasses 2019|2020

  • 23 januari 2020: Dr. Hans Vermaak – ‘Iedereen verandert | nu wij nog’
  • 26 maart 2020: Dr. Marijke Spanjersberg – ‘Een andere bril voor de veranderaar |wat houdt mensen gevangen in hun patronen en hoe doorbreken we die?’
  • 14 mei 2020: Prof. Dr. Thijs Homan | ‘De binnenkant van organisatieverandering’

Alle masterclasses zijn van 16.00 uur tot 20.00 uur op de HAN in Arnhem. Voor een hapje en een drankje wordt gezorgd. Download hier de complete brochure.

Wil je je verder verdiepen? Bekijk dan de informatie over onze post-hbo Veranderkunde op de HAN.